De eerste Bio Boeren Blog van 2026 is er eentje van Bart Van der Straeten. Lees ook zijn blogs van oktober en april 2025.

Bart is sinds 2018 fruitteler op het Staveshof in Opwijk/ Wieze. In totaal bewerkt hij 25 hectare laagstamboomgaarden (appel/peer). Zijn producten worden in hoofdzaak afgezet via de veiling BelOrta en een klein deel via rechtstreekse verkoop. Bart is ook lid van het bestuursorgaan van Bioforum. 

Men vraagt mij wel eens wat je als fruitteler een heel jaar moet doen. De pluk, ja… Daar kan men zich wat bij voorstellen. Maar die 9-10 andere maanden: wat doe je dan? Wel, ik kan zeggen dat onze dagen, bijna alle momenten van het jaar, goed gevuld zijn. In de wintermaanden is dat het verkopen van het geoogste fruit en het snoeien van alle bomen.

Het verkopen van ons fruit verloopt voor 95% via de veiling en 5% via thuisverkoop. De veiling voor biofruit werkt een beetje anders dan het conventionele circuit. Bij conventionele fruitteelt beslist de teler min of meer zelf wanneer hij fruit levert aan de veiling. Voordeel is dat je je werk dan zelf kan regelen, nadeel is dat je afhankelijk bent van de dagmarkt: hebben veel telers beslist om te sorteren, dan zal de prijs lager zijn dan wanneer jij als enige het idee had om te sorteren. Bij ons ligt dat helemaal anders. Onze verkoper krijgt bestellingen binnen en die worden vervolgens doorgegeven aan de teler. Het is vaak last-minute werken, maar met het grote voordeel dat op voorhand de prijs afgesproken is.

Een ander nadeel van dit systeem is dat je vaak het gevoel hebt dat de markt niet goed loopt. Elk jaar laat ik er mij aan vangen. Je denkt wekenlang: "Oei, ik heb nog geen jonagold verkocht?! Het loopt daar precies niet!". Tot plots beslist wordt dat je frigo open mag, en dan kan het zeer snel gaan.

Het grootste deel van de tijd in de wintermaanden gaat echter naar de snoei. De snoei is de basis voor het volgende seizoen, het seizoen daarop en zelfs het seizoen binnen drie jaar. Het is voor ieder bedrijf de basis voor een succesvolle oogst, toch zal op elk bedrijf een andere manier van snoeien toegepast worden. Iedere teler heeft daarbij zijn eigen inzichten en legt zijn eigen accenten. Tijdens de klassieke snoeibijeenkomsten zorgt dit tussen de telers steeds voor (veel) discussie. Ik waag mij er niet aan om hieraan mee te doen, maar ik leer wel veel bij van deze discussies.

Op veel bedrijven is er de laatste jaren een shift gebeurd weg van de klassieke 1-2-3 snoei (al zijn er nog veel bedrijven die dit blijven toepassen). Vroeger kwamen op veel bedrijven wat (vroeg)gepensioneerden of mensen op zaterdag meehelpen met de snoei. Die kwamen jaren na elkaar op hetzelfde bedrijf meehelpen. Ze hadden tijd en ook de interesse om de snoei te leren kennen. Tegenwoordig vallen veel bedrijven terug op seizoenarbeiders uit Oost-Europa. De snoei moet daarom veel eenvoudiger toegepast worden: enerzijds omdat je elk jaar weer andere snoeiers hebt en anderzijds dat er niet veel bedrijfsleiders zijn die voldoende Pools of Roemeens spreken om iets ingewikkelds goed te kunnen uitleggen.

Vandaar dus een trend naar een meer eenvoudige, rechtlijnige snoei. Voordeel is dat de werknemer al na enkele uren kan meedraaien, ongeacht zijn ervaring en dat de totale snoei sneller gaat. Nadeel is dat je niet meer gaat kijken naar de individuele boom en daardoor sommige bomen ‘aan hun lot overlaat’. Vroeger zou bijvoorbeeld een boom die het moeilijk had wat meer prikkelend gesnoeid worden en een boom die te wild groeide ging men juist proberen via de juiste ingrepen meer in de pas te laten lopen. Het zal sowieso wel zo zijn dat je met de huidige snoei ook inboet aan productie.

Nog een stapje verder is de introductie van de mechanische snoei. Hierbij gooi je alle snoeiregels overboord. In een eerste fase ga je bijna blind je boom in vorm snoeien. Daarna ga je nog corrigeren: verkeerde takken of te oude takken ga je nog manueel verwijderen. Zo krijg je een meer open boom en anderzijds kan er door het wegnemen van takken binnenin de boom ook verjonging van het hout plaatsvinden. Bij appels (jonagold) wordt dit meer en meer toegepast. En sinds 2-3 jaar begint men ook te kijken hoe dit te kunnen toepassen bij peren. De bedoeling is hierbij een even grote productie te behalen met minder werkuren.

Ik ben benieuwd naar wat de toekomst ons brengt. Ik ben ervan overtuigd dat we zullen moeten blijven streven naar een teelt met minder arbeidsuren. Maar het mag hierbij niet ten koste gaan van de kilogrammen en vooral niet van de kwaliteit. Een moeilijk evenwicht zal het blijven. Tijd brengt raad! Maar laat ons misschien niet te ver vooruit kijken en eerst zorgen dat het jaar 2026 ons een even kwaliteitsvolle oogst zal geven als 2025.

En uit mijn vorige carrière weet ik nog dat het belangrijkste van een tekst de conclusie is. Als ik mijn tekst teruglees valt me op dat elk nadeel wel zijn voordeel heeft… en omgekeerd.