Op 3 juli reisde de werkgroep Varkens van het BOWIE-project naar het biologische varkensbedrijf van Jannie Bos in het Nederlandse Putten. Tijdens een bedrijfsbezoek gaf Jannie een inkijk in de uitdagingen waarmee zij als bio-varkenshouder wordt geconfronteerd. Ze vertelde o.a. over de stal die ze in 2016 bouwde. Daar volstond een PAS-melding voor, maar toen de Nederlandse Raad van State PAS-meldingen in 2019 ongeldig verklaarde, verdween de juridische basis waarop de vergunning was opgebouwd. Een bredere uitdaging voor de biologische veehouderij was volgens haar het betrouwbaar en continu meten van emissies met voldoende nauwkeurigheid.

Mestgedrag blijft een belangrijk aandachtspunt

Tijdens de groepsdiscussie werd uitgebreid stilgestaan bij het sturen van mestgedrag in biologische stallen. Jannie merkt dat er relatief veel mest terechtkomt op de volle vloer in de buitenloop. Volgens haar wordt het mestgedrag beïnvloed door verschillende factoren, zoals het seizoen, het weer, de inrichting van het hok, de oriëntatie van de stal en de bezettingsgraad. Zij laat de dieren bij aankomst de eerste twee uur niet in de buitenloop toe, om zo de mestplaats beter vast te leggen.

Mestkwaliteit als sleutel tot emissiereductie

Biologische varkenshouders zetten sterk in op een hoge mestkwaliteit. Door het gebruik van stro ontstaat een hogere koolstof-stikstofverhouding (C/N-verhouding), waardoor stikstof beter gebonden blijft en ammoniakemissies mogelijk kunnen afnemen. Tegelijkertijd kan een hoger koolstofgehalte in de mest ook leiden tot meer methaanvorming. 

Daarom groeit de aandacht voor een geïntegreerde aanpak van zowel ammoniak- als methaanemissies. De deelnemers concludeerden dat er nood is aan meer kennis over de gemiddelde kwaliteit en samenstelling van biologische mest.

Zes reductiestrategieën besproken

In het tweede deel van de bijeenkomst stelde Raf Verdoodt (ILVO) zes mogelijke reductiestrategieën voor met elk hun principe en reductiepotentieel. Deelnemers keken voor elk van deze maatregelen naar meetbaarheid, praktische toepasbaarheid en mogelijke neveneffecten: 

Sturing van mestgedrag werd gezien als een interessante maatregel, al zijn er nog vragen rond de praktische uitvoering en de meetbaarheid van de effecten. Ook het houden van intacte beren werd als kansrijk beschouwd vanwege de lagere stikstofexcretie, hoewel aandacht nodig blijft voor aspecten zoals vleeskwaliteit, berengeur en marktacceptatie. 

Biostimulerende mestputadditieven kregen veel positieve reacties dankzij hun eenvoudige toepassing. Wel blijft verder onderzoek nodig naar de werking en mogelijke effecten op methaanemissies. Zeolieten in het voeder werden minder aantrekkelijk bevonden door de hoge kostprijs en wisselende onderzoeksresultaten. 

Tijdens de discussies kwamen ook bijkomende onderzoeksvragen naar voren, zoals de mogelijke rol van genetica bij emissiereductie en het effect van het verdunnen van mest met water. De werkgroep selecteerde uiteindelijk vier prioritaire maatregelen voor verder onderzoek: biostimulerende mestputadditieven, sturing van mestgedrag, intacte beren en fermenteerbare koolhydraten in het voeder. 

De uitwisseling tussen onderzoekers en praktijkexperten werd als bijzonder waardevol ervaren. Ze benadrukte bovendien het belang van verder onderzoek naar emissies in biologische en welzijnsgerichte varkenshouderijsystemen. Een belangrijke uitdaging blijft de ontwikkeling van betrouwbare meetmethoden voor emissies uit buitenlopen en natuurlijk geventileerde stallen, zodat de impact van biologische bedrijfsvoering beter onderbouwd kan worden.

Meer info?
lien.romeyns@bioforum.be