Bokashi in praktijk: kennis en ervaringen uitgewisseld in Mesen
Op donderdag 1 oktober 2026 stond in Mesen alles in het teken van bokashi. Tijdens een praktische workshop kwamen telers, adviseurs en andere geïnteresseerden samen om kennis en ervaringen uit te wisselen over het fermenteren van organische reststromen en de mogelijke toepassingen ervan in land- en tuinbouw.
De namiddag combineerde praktijk en theorie. Afgewerkte bokashi werd bekeken, een nieuwe hoop werd opgezet en verschillende sprekers brachten elk vanuit hun eigen ervaring en expertise hun visie op bokashi. Zo ontstond een boeiende uitwisseling over de plaats van bokashi in de landbouw, de te verwachten resultaten, de praktische aanpak en de toepassing in verschillende teelten.
Waarom Bokashi in land- en tuinbouw?
Tuur Vandeweyer (LATitude) beet de spits af met de vraag waarom bokashi een plaats verdient in de land- en tuinbouw. Daarbij werd stilgestaan bij de mogelijkheden om organische reststromen op het bedrijf te verwerken en opnieuw te benutten. Bokashi past binnen een bredere kijk op bodembeheer, waarbij niet alleen de aanvoer van nutriënten, maar ook het organisch materiaal en het bodemleven aandacht krijgen.
Welke resultaten kan je verwachten?
Robrecht Winnepenninckx van Bodembouwers nam de deelnemers mee in de resultaten die met bokashi kunnen worden behaald. Daarbij was er aandacht voor wat bokashi in de praktijk kan betekenen voor bodem en gewas en welke verwachtingen realistisch zijn.
Het gesprek maakte duidelijk dat de kwaliteit van het eindproduct en de omstandigheden waarin bokashi wordt gemaakt en toegepast een belangrijke rol spelen. Ook de vraag hoe je de effecten in de praktijk kunt beoordelen, kwam uitgebreid aan bod.
Ook op kleinere schaal mogelijk
Bokashi maken hoeft niet noodzakelijk op grote schaal te gebeuren. Raf Thomassen van Coupe Buxus toonde hoe je ook op kleinere schaal praktisch met bokashi aan de slag kunt.
Met concrete voorbeelden werd duidelijk welke stappen nodig zijn om organisch materiaal gecontroleerd te laten fermenteren. Dat maakte de sessie bijzonder toegankelijk voor deelnemers die zelf met beperkte hoeveelheden organische reststromen willen experimenteren.
Van stal tot bodem
Een volgende invalshoek kwam van Jürgen Degraeve van EM Agriton. Vanuit zijn ervaring werd het volledige traject van bokashi besproken: van het beschikbare organische materiaal op het bedrijf tot de uiteindelijke toepassing in de bodem. Jürgen verwerkt paardenmest en stro tot bokashi. Ook appelbes-bokashi kwam aan bod.
De combinatie van praktijkervaring en technische toelichting zorgde voor heel wat herkenning en vragen vanuit de groep.
Ervaringen uit de serreteelt
Ook de toepassing in beschermde teelten kwam uitgebreid aan bod. An Van de Walle (Viaverda) deelde ervaringen met Bokashi in de serreteelt en lichtte toe wat uit praktijkproeven en ervaringen met het maken van bokashi van komkommer-, tomaten, - gember-, en paprikaloof geleerd kan worden.
Daarbij kwam onder meer het belang van timing aan bod. Bokashi kan een interessante schakel zijn in het sluiten van kringlopen op het tuinbouwbedrijf.
Niet alleen luisteren, maar ook zelf aan de slag
Naast de presentaties stond vooral de praktijk centraal. Deelnemers konden afgewerkte Bokashi van dichtbij bekijken en kregen inzicht in hoe een nieuwe hoop wordt opgebouwd. Door verschillende materialen, ervaringen en toepassingen naast elkaar te leggen, ontstond een concreet beeld van de mogelijkheden én de aandachtspunten.
Net die combinatie van praktijkervaringen uit verschillende sectoren maakte de workshop bijzonder waardevol. Vragen over grondstoffen, productkwaliteit, verwerking en toepassing konden rechtstreeks aan de verschillende experten worden voorgelegd.
Kennis delen en ervaringen uitwisselen
De namiddag in Mesen toonde nogmaals aan dat er heel wat interesse is voor het verwerken en hergebruiken van organische reststromen op het eigen bedrijf. Tegelijk blijft er nood aan praktijkkennis: welke materialen zijn geschikt, hoe maak je kwalitatieve Bokashi en wanneer is toepassing in de bodem landbouwkundig interessant?
Door onderzoekers, adviseurs en praktijkmensen samen te brengen, bood deze workshop ruimte voor kennisdeling én discussie. De deelnemers gingen niet alleen naar huis met nieuwe informatie, maar ook met concrete voorbeelden en ervaringen om verder mee aan de slag te gaan.
Deze workshop werd georganiseerd door Viaverda in het kader van het project JOWOBO: Johnson Su, wormencompost, Bokashi en boerderijcompost. Meer informatie kan je vinden op de projectpagina.
Download hier de presentatie 'Ervaring met bokashi in serreteelten' van An.
Op 26 november organiseren we een studienamiddag om het JoWoBo-project af te sluiten en de geleerde lessen met jullie te delen. Het volledige programma en inschrijven via deze link!
Meer info?
an.vandewalle@viaverda.be

| Bijlage | Grootte |
|---|---|
| pres DEMO BOkashi Mesen.pdf | 8.07 MB |