Een op tijd gemaaide mosterdstrook kan de wantsenschade in aardbeien met ongeveer 30% verminderen. Tegelijk lijkt deze werkwijze natuurlijke vijanden zoals roofwantsen (Orius spp.) te ondersteunen. Na twee jaar onderzoek zijn de resultaten veelbelovend.

Wantsen vormen een belangrijke uitdaging in de aardbeienteelt. Ze voeden zich aan de zaden van jonge bloemen, waardoor misvormde en onverkoopbare aardbeien ontstaan. Een goede aanpak begint daarom bij preventie van de opbouw van een wantsenpopulatie. 

Figuur 1: Typische vruchtmisvorming (kattenneus) veroorzaakt door wantsen.

In 2026 werd onderzocht of het inzaaien van een strook mosterd naast het aardbeienperceel de wantsenschade kan beperken. De proef werd uitgevoerd in de vollegrond bij het doordragend ras Verity. Naast een aantal referentiepercelen zonder begroeiing, werden ook percelen met een strook mosterd als lokplant erlangs gezaaid. Daarnaast werd er op een deel van beide percelen een behandeling met entomopathogene schimmels uitgevoerd.

Mosterd als ‘attract & kill’ lokplant

Het principe achter de mosterdstrook is eenvoudig. Volwassen wantsen die na de winter actief worden, leggen hun eieren af in bepaalde plantensoorten waaraan ze de voorkeur geven, zoals mosterd. Door de mosterd vervolgens op het juiste moment af te knippen, wordt de ontwikkeling van deze eieren gestopt. Dit komt doordat de eieren afgesneden worden van de sapstroom die ze nodig hebben om verder te kunnen ontwikkelen tot de nimfen stadia.

De timing van het maaien van de mosterd is hierbij cruciaal. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van een op temperatuur gebaseerd ontwikkelingsmodel voor wantsen van het East Malling Research Station. Het model voorspelt de ontwikkelingscurve van eieren tot nimfen waarmee het kritische moment van maaien of spuiten met entomopathogene schimmel kan bepaald worden.

In de proef werd de maaibeurt van de mosterd uitgevoerd op 23 mei 2026. Op dat moment was volgens het model het merendeel van de eerste generatie eieren al afgelegd maar nog geen nimf aanwezig (fig. 2). Door de mosterd op dit moment af te knippen, werd beoogd de ontluiking van de eieren maximaal te voorkomen.

Figuur 2: Het op temperatuur gebaseerde ontwikkelingsmodel voor wantsen in ‘EVA Optimise’. De gele pijl toont het moment aan wanneer de mosterd werd afgeknipt. De drie groene pijlen tonen de behandelmomenten met de entomopathogenische schimmels aan. 

Ongeveer 30% minder wantsenschade
De resultaten waren duidelijk. Zonder mosterd bedroeg de gemiddelde wantsenschade 24,1%. Bij een lokstrook mosterd daalde deze naar 17,1%, bijna een derde minder (tabel 1). Het verschil tussen de behandelingen met mosterd en de controle was statistisch significant.

Tabel 1: Samenvatting van wantsenschade (%) bij de percelen met en zonder mosterd en/of entomopathogene schimmels.


Figuur 3: Verloop van wantsenschade met een strook mosterd in vergelijking met de controle percelen zonder mosterd.

Figuur 4: Verloop van trips schade met een strook mosterd in vergelijking met de control percelen zonder mosterd.

Entomopathogene schimmels geen duidelijk meerwaarde

Naast het inzaaien van een strook mosterd werd ook een behandeling uitgevoerd met een combinatie van twee entomopathogene schimmels. Er werden drie bespuitingen uitgevoerd, afgestemd op de verschillende ontwikkelingsstadia van de wantsen (fig 2).

In de onbehandelde plots bedroeg de gemiddelde wantsenschade 24,1%, tegenover 21,5% na behandeling met de schimmels (tabel 1). Het verschil was daarmee beperkt. Ook in combinatie met een mosterd strook leverden de schimmels weinig meerwaarde. Waarschijnlijk heeft het zeer droge seizoen en de sterke instraling hier een sterke rol gespeeld. Voor de ontwikkeling van de entomopathogene schimmels is namelijk een vochtige omgeving nodig. Bij veel zonlicht kan door de Uv-straling de kiemkracht van de sporen van deze schimmels verminderen. 

Mosterd lijkt ook tegen trips te helpen

Naast wantsen werd ook de tripschade opgevolgd. Begin juni nam de trips schade in alle percelen sterk toe. Een week later nam de schade waar de mosterd stond opvallend sneller af (fig. 4). Vanaf dat moment werden ook veel Orius-roofwantsen waargenomen. Dit komt overeen met de resultaten van 2025. Mogelijk biedt de mosterd extra voedsel voor natuurlijke vijanden, waardoor deze zich gemakkelijker rond het aardbeienperceel kunnen vestigen. Over de volledige proefperiode bedroeg de gemiddelde trips schade 22% in de controle en 14% bij de mosterdstrook. Dat is ook weer ongeveer één derde minder schade, alhoewel niet statistisch significant. Toch is het opvallend dat hetzelfde patroon in twee opeenvolgende jaren werd waargenomen.

Interessant voor BIO telers

Voor biologische telers is de “mosterdstrategie” interessant omdat het een eenvoudige agro-ecologische maatregel is die past binnen een preventieve aanpak. Mosterd is relatief goedkoop, groeit snel en kan eenvoudig naast een perceel worden ingezaaid. De maatregel vraagt wel om een goede planning. Het is niet voldoende om zomaar mosterd te zaaien. De mosterd moet aantrekkelijk zijn voor de wantsen op het moment dat ze eieren gaan afzetten én op het juiste moment worden gemaaid.

De juiste timing is dus de sleutel tot het succes van deze strategie.

Via EVA Optimise van pcfruit kunnen ontwikkelingsmodellen online gemakkelijk geraadpleegd worden om de ontwikkeling van plagen beter op te volgen en het juiste moment om in te grijpen te bepalen. Ook voor bio-telers en adviseurs kunnen deze modellen een nuttig hulpmiddel zijn.

Een veelbelovende bouwsteen binnen IPM

Na twee jaar onderzoek wordt steeds duidelijker dat een goed beheerde mosterdstrook een interessant hulpmiddel kan zijn voor de geïntegreerde bestrijding van wantsen. Voor de vollegrondsteelt is mosterd daarom een eenvoudige en relatief goedkoop maatregel die zeker verdere aandacht verdient. De uitdaging voor de komende jaren is om te onderzoeken hoe het ‘Attract & Kill’-principe ook toepasbaar kan worden in een stellingteelt. Want hoe beter we preventieve maatregelen kunnen inzetten vóór de plaag zich sterk opbouwt, hoe minder we achteraf moeten corrigeren.

Meer info?
Nicole Gallace (pcfruit vzw), nicole.gallace@pcfruit.be