bron artikel: vakblad Fruit

Pitfruittelers krijgen regelmatig te maken met woelmuisplagen die schade kunnen veroorzaken aan jonge en volwassen bomen. Hun graven en knagen verzwakt de bomen met productieverliezen tot gevolg. Het kan jonge bomen zelfs doden, wat leidt tot aanzienlijke economische verliezen voor telers. Traditionele bestrijdingsmethoden, zoals vallen, zijn vaak arbeidsintensief, kostbaar of roepen milieuproblemen op. Een alternatief voor plaagbestrijding is het gebruik van afstotende planten. Daarbij dacht je vast nog niet aan munt?

Mentha-soorten (algemeen bekend als munt) staan bekend om hun sterke aroma dat afkomstig is van chemische stoffen zoals menthol en menthon. Eerdere laboratoriumstudies toonden aan dat die stoffen het gedrag van woelmuizen verstoren en mogelijk als natuurlijke afschrikmiddelen werken. Het doel van de studie was om het potentieel van muntplanten als natuurlijk afweermiddel tegen woelmuizen in een appelboomgaard te evalueren. Door de activiteit van woelmuizen in percelen met en zonder munt te vergelijken, probeerden we te bepalen of munt kan helpen bij het verminderen van de woelmuispopulatie in appelboomgaarden.

Hoe is de proef uitgevoerd?

De proef werd twee keer uitgevoerd: één keer in de zomer en één keer in de herfst van 2025. Beide proeven vonden plaats in een appelboomgaard die was aangetast door woelmuizen (Foto 1). Tijdens elke proefperiode werden vijf spots van 2 x 3 m, aangetast door woelmuizen, geselecteerd voor het planten van munt. Daarnaast werden nog eens vijf spots van dezelfde grootte geselecteerd als controlegroep (zonder muntplanten). Op elke behandelingsplaats werden vijf potplanten met pepermunt geplant. Nadat de holen van de woelmuizen waren afgesloten, werden alle munt- en controleplaatsen gecontroleerd op de aanwezigheid van woelmuizen die de holen opnieuw hadden geopend. De evaluaties werden drie keer uitgevoerd in de zomer en drie keer in de herfst (telkens na één week, twee weken en twee maanden). Tijdens elke evaluatieperiode werd het aantal nieuwe openingen geregistreerd. Dankzij de gerepliceerde gegevens voor de zomer- en herfstperiodes konden we statistische vergelijkingen maken om eventuele seizoensgebonden trends in de efficiëntie van de munt te evalueren.

Resultaten

Muntefficiëntie in de zomer

De activiteit van woelmuizen werd in de boomgaard gemonitord door de ingangen van hun holen af te sluiten en bij te houden hoeveel er na verloop van tijd weer waren geopend. Na een week (op 15 juli) zagen we al verschillen tussen plaatsen met en zonder muntplanten: 19% van de ingangen was actief in de controleplots, tegenover slechts 5% in de muntplots. Dat betekent dat muntplanten de activiteit van woelmuizen met 74% verminderden (efficiëntie berekend op basis van de formule van Abbott). Eind juli was er een sterke toename van de activiteit van woelmuizen in de controleplots, met een stijging tot 43% actieve openingen. In de plots met munt was de activiteit echter nog steeds veel lager: slechts 7% van de openingen werd opnieuw geopend. De efficiëntie van munt bereikte, opnieuw volgens de formule van Abbott, 83%. Na twee maanden (begin september) bleef het verschil duidelijk zichtbaar. Het aantal actieve woelmuizengangen steeg tot 50% in de controleplots, maar in aanwezigheid van muntplanten bleef dat beperkt tot 15%. In totaal zorgden muntplanten voor een vermindering van 71% in de activiteit van woelmuizen in vergelijking met controleplots. Die resultaten suggereren dat muntplanten een veelbelovende optie kunnen zijn om schade door woelmuizen in boomgaarden te verminderen.

Muntefficiëntie in de herfst

Tijdens de eerste week van de herfst was er een groot verschil tussen de plaatsen met en zonder munt. Terwijl 75% van de controleholen actief waren, was dat bij de holen met muntplanten slechts 15%. Volgens de formule van Abbott leiden we af dat munt de activiteit van woelmuizen met een bestrijdingsefficiëntie van 80% verminderde.

Tegen half oktober veranderde de situatie echter. De activiteit van de woelmuizen in zowel de controle- als de muntplots werd bijna gelijk, met 75% actieve openingen in de controleplots en 80% in de muntplots. De efficiëntie van munt verminderde tot -7%, een indicatie dat het afstotende effect slechts tijdelijk was. Koelere herfsttemperaturen of veranderingen in het gedrag van de woelmuizen kunnen daarvan de oorzaak zijn, aangezien de groei van munt vertraagt en woelmuizen zich aanpassen.

Aan het einde van november, toen het weer mild bleef, nam de activiteit van woelmuizen toe. Het aantal actieve holen steeg tot 85% in de plots waar muntplanten aanwezig waren en tot wel 115% in de controleplots (meer dan 100% omdat er nog meer holen waargenomen werden dan bij de start). In totaal verminderden muntplanten de activiteit van woelmuizen tijdens de herfstperiode met 26% in vergelijking met de controleplots. Zelfs laat in het seizoen, bij mild weer, maakten muntplanten een verschil en hielpen ze de woelmuizenpopulatie te verminderen.

Samengevat

Gedurende zowel zomer- als herfstmonitoringsperiodes was de aanwezigheid van muntplanten consequent geassocieerd met minder actieve woelmuizenopeningen vergeleken met onbehandelde controlegebieden. Dat effect was vooral sterk bij warmere weersomstandigheden, zoals waargenomen tijdens de zomerproef. Ten slotte zouden muntplanten dus de sleutel kunnen zijn tot een effectieve bestrijding van woelmuizen. Ze zijn gemakkelijk te gebruiken en bieden een natuurlijke manier om traditionele bestrijdingsmethoden te versterken. Er is meer onderzoek nodig om dat te bevestigen, maar tot nu toe lijkt het erop dat munt binnenkort het goede middel kan zijn voor pitfruittelers die de woelmuizenpopulatie op een kostenefficiënte en duurzame wijze willen onderdrukken.

Meer info?
renske.petre@pcfruit.be

Dit onderzoek wordt uitgevoerd in kader van project ‘Bloemen zonder woelen (EIP OG 202405-0256-1) Subthema samenwerking: milieu en biodiversiteit’.