We mogen in deze Bio Boer.inn.en Blog van april opnieuw een nieuwe blogger verwelkomen: Charlotte Vandendriessche van Perkuus! Ze brengt een ode aan de kievit en de oude boer.

Bij Perkuus, gelegen op de grens tussen Brussel en het Pajottenland, telen Hilde en Charlotte sinds 2022 op biologische wijze een breed gamma aan seizoensgroenten. Een deel van de groenten gaat naar de CSA waar ze vanaf dit jaar voor 315 Volwassen Equivalenten telen. Daarnaast werken ze samen met professionele partners waaronder The Barn en E-farmz, maar ook collega-telers. Hilde en Charlotte – bijgestaan door een team van twee seizoensarbeiders en vaak een landwijzerstagiaire – gaan voor samen voedend boeren.

“Zijde gij ook zo ne kievitspotter?”

Wanneer ik een nieuwsbrief ga schrijven aan onze CSA-deelnemers popt het thema meestal vanzelf op in m’n hoofd. Ik verwachtte dus hetzelfde voor m’n eerste bijdrage aan deze Bio Boeren Blog. Al moet ik toegeven dat het toch spannender is om te schrijven voor medeboeren en -boerinnen – vaak met jaren meer ervaring.

Maar goed, “ode aan de oude boer”… zo schreef ik al fietsend van en naar het veld alvast een tekstje – uiteraard in m’n hoofd. Over de boeren rondom ons, die we de afgelopen jaren mochten leren kennen en zo ook zij ons. Over de toenadering die ontstond na kennismaking vanop afstand. De hulp en advies die we krijgen. De mestkar die we kunnen overkopen en dan meteen ook het aanbod “zet die deze winter maar terug hier droog bij mij”. De begroeting als je mekaar kruist met de tractor of wat flauwe moppen tappen als het even kan (jaja, dat hoort er ook bij natuurlijk :-)).

Kort gezegd: de dankbaarheid die groeide dat er nog boeren rondom ons zitten – familiebedrijven die vaak al generaties actief zijn in deze buurt.

Dus voilà, thema beslist – totdat ik hier begon te typen en besefte dat de laatste weken, meer dan die oude boer, de kievit m’n hart sneller deed slaan.

Het voorjaar doet ons al eens oefenen in geduld – wachten tot het land voldoende droog is om van start te gaan met de eerste veldwerken. Die wachtruimte vullen we altijd wel met achterstallige winterklussen en andere taken.

En zo kwam er ook meer tijd vrij om me in te zetten voor een project van ons Regionaal Landschap (PajottenlandZennevallei) rond de bescherming van kievitnesten.

Samen met twee ervaren vogelliefhebbers mocht ik als kievit-leek mee op stap over de grote akkers in Sint-Pieters-Leeuw (waar ook ons groetenbedrijf gevestigd is) op zoek naar baltsende kieviten, broedende koppels en daaraan gelinkt – de landbouwer die de akkers zal bewerken.

Samen met Sven, een vogelkenner 100% – staat gekend bij de boeren als “den diene van Halle die de nesten voor ons bijhoudt” – en Paula, die in Nederland vele weide- en akkervogels ging beschermen samen met grote groepen vrijwilligers, konden we dit seizoen tien nesten lokaliseren en markeren. ­

De landbouwers die we contacteerden waren allen bereid om mee te werken. Ze engageren zich om hun voorjaarswerken uit te stellen tot de eieren uitkomen of om rond de nesten te rijden. In enkele weken tijd kwam er een netwerk op gang om – van zodra er een kievit gespot werd – via enkele sms’en te achterhalen wie de boer is. Om daarna het veld in te trekken met enkele bamboestokken voor de nestmarkering (en dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan – helden in camouflage en afleiding die kieviten). Landbouwers die vorig jaar deelnamen doen dat vanzelf terug en zijn nu ook alert of ze vogels zien. Het feit dat vrijwilligers helpen bij de opsporing van de nesten is voor hen een grote hulp.

Deze week (als jullie dit lezen is die al achter de rug) beginnen wij hopelijk aan de eerste grote planting van het seizoen. De zon gaat schijnen, de wind waait de velden droog.

En dus ook al die andere landbouwers zullen op hun velden van start gaan.

Ik denk aan onze tien broedende koppels, ik denk aan die jonge boer die me een filmpje stuurde van enkele kievitkuikens vorig jaar op z’n akker, ik denk aan de verrassende openheid van deze boeren om mee te werken, … En vooral aan de energie die deze verbinding me bracht.

“Daarmee is kievit de op één na sterkst dalende soort met een daling van meer dan 60% in de laatste 20 jaar” lees ik. Het besef sluipt binnen dat de kievit en die oude boer, misschien gewoon de boer, wel wat gelijkenissen vertonen.

Ook van die boeren valt er zoiets gelijkaardigs te zeggen niet?

Broedende koppels hebben het moeilijk hun nestjes uit te broeden – mede door grootschalige landbouw en een daling van diverse landschapselementen, natte weilanden en insecten… Familiale landbouwbedrijven hebben het moeilijk hun boerderijen over te dragen aan een jonge generatie.

De rest van de vergelijking kan je zelf wel maken.

Het filmpje van de kievitkuikens kwam van een jonge boer die de akkers boven ons veld bewerkt. Zouden dat de akkers zijn waar “onze” kievit enkele jaren terug broedde? Zouden we in de toekomst misschien weer een mannetje zien opvliegen in ’t voorjaar? Ik leerde afgelopen weken veel nieuwe dingen en besefte dat mijn kennis over de kievit misschien wel even groot was als die over de akkerbouw van zowat alle velden rondom ons.

Toevallig luister ik vanochtend naar de podcast “Zwijgen is geen optie” met Elise van Plukboerderij Grondig. Over natuur en landbouw. En plots heeft ze het over de kievit! En de oude boer.

Een ode aan beide.
Aan meer samenwerking tussen natuur en landbouw.
Aan meer contact tussen dat alles (vogels, boeren, buren,…).
En hoe schoon het is dat wij, in wat we doen, op beide vlakken mogen bijleren en samenwerken.
Met die gedachte stap ik ons vijfde seizoen in.

En zoals elk voorjaar hopend dat het een boerenjaar mag worden, voor jullie allemaal.
(en voor die tien broedende kievit-koppels en hun kroost ;-))

Charlotte Vandendriessche

Wil je graag reageren op de blog? Stuur Charlotte een mailtje!