Op heel wat biologische bedrijven wordt voor verschillende teelten gewerkt op ruggen met biodegradeerbare mulchfolie. Deze mulchfolie zorgt ervoor dat de zone waarin geplant wordt goed onkruidvrij blijft én zorgt ervoor dat de bodem sneller opwarmt. De zone tussen deze folieruggen wordt doorgaans mechanisch onkruidvrij gehouden. Bij gewassen met een trage groeistart moet vaak 6 tot 8 keer door het gewas gereden worden vóór het gewas de bodem voldoende bedekt. Als alternatief voor deze mechanische onkruidbeheersing wordt, op vraag van de sector, het potentieel bekeken van het inzaaien van groenbedekkers of het leggen van mulchmateriaal in deze zone om het onkruid te onderdrukken.

Op 10 jaar tijd is de teelt van bataat uitgegroeid tot een vaste waarde op zo’n 35 bedrijven, zowel gangbaar als biologisch. Hoewel de teelt in België goede resultaten behaalt, blijft onkruidbeheersing een lastig en heel arbeidsintensief onderdeel. Dit kan de kostprijs van het lokale product sterk opdrijven. Op vraag van de sector worden twee alternatieve strategieën onderzocht om het onkruid in de zone tussen folieruggen te onderdrukken.

Binnen de Operationele Groep ‘ALTERBAT: tussenzaai van groenbedekkers als alternatieve onkruidbeheersingsstrategie in de teelt van bataat’ bekijken we het potentieel van het inzaaien van groenbedekkers in deze zone om de onkruiden te onderdrukken. Als alternatief bekijken we in het Oost-Vlaamse provincieproject ‘MULCHDUO: mulchen voor onkruidbeheersing en duurzame oogsten in nicheteelten’ het potentieel van het aanbrengen van mulchmaterialen in deze zone. De mulchmaterialen worden niet alleen in de biologische teelt van bataat getest, maar ook in de bio-teelt van yacon en Hokaïdo pompoen.

Groenbedekkers inzaaien als levende mulch

Om de zone tussen de folieruggen onkruidvrij te houden, vragen bataattelers om het potentieel te onderzoeken van een alternatieve en innovatieve strategie. Die moet de arbeid voor onkruidbeheersing verminderen én bijdragen aan een duurzaam en efficiënt bodembeheer.

In verkennend onderzoek testten we de voorbije 2 seizoenen reeds enkele groenbedekkers uit, nl. goudsbloem, gele mosterd, boekweit, incarnaatklaver en witte klaver. Hoewel sommige groenbedekkers erin slaagden snel de bodem te bedekken en het onkruid vrij goed te onderdrukken, stelden we vast dat ze gedurende de teelt te veel concurrentie vormden voor het gewas, met beduidende opbrengstderving tot gevolg.

In het tweejarige project ALTERBAT zullen we daarom focussen op snel ontwikkelende groenbedekkers zoals boekweit, gele mosterd, phacelia en niger (gingellikruid). Deze keer worden ze mechanisch vernietigd, kort voordat de ranken van bataat de ruimte naast de ruggen beginnen te overgroeien. Op die manier hopen we wel te profiteren van de onkruidonderdrukking in de eerste weken, maar vermijden we de zware concurrentie later in het seizoen.

Mulchmaterialen als fysieke barrière

In het éénjarige provincieproject van de provincie Oost-Vlaanderen onderzoeken we het gebruik van verschillende mulchmaterialen tussen de ruggen van bataat, Hokaïdo pompoen en yacon. We kiezen voor materialen zoals compost, houtsnippers, grasmaaisel en stro, die soms op de bedrijven zelf geproduceerd worden en op die manier niet moeten aangekocht worden.

De invloed van de verschillende mulchmaterialen op het onderdrukken van de onkruidgroei zal opgevolgd worden tot het gewas de mulchmaterialen volledig overgroeit. De eerste  resultaten tonen al verschillen in onkruiddruk tussen de verschillende materialen. Compost als mulchmateriaal vertoonde, zowel in yacon als in pompoen, de laagste gemiddelde onkruidbedekking, gevolgd door grasmaaisel en houtsnippers. Bij bataat werd de laagste onkruidbedekking waargenomen bij grasmaaisel, met daarna houtsnippers en vervolgens compost. Stro scoorde in alle teelten duidelijk het slechtst. Dit is te verklaren door de aanwezigheid van graanzaden in het stro, die massaal begonnen te kiemen. In het stro waren daarnaast echter weinig andere onkruiden zichtbaar. Deze resultaten zijn slechts de eerste bevindingen. Ook de komende periode registreren we de tijd voor onkruidbeheersing.

Bijkomend wordt bekeken of de mulchmaterialen een effect hebben op het vasthouden van vocht in de bodem én uiteraard op de uiteindelijke opbrengst van het gewas.

Praktische en economische haalbaarheid

Met dit onderzoek willen we de praktische en economische haalbaarheid van deze systemen nagaan en een antwoord bieden op erg concrete vragen van de telers. We willen nagaan welke soorten groenbedekkers en mulchmaterialen geschikt zijn voor dergelijke strategie, hoe telers de praktische uitvoering hiervan moeten aanpakken en wat de impact is op het opbrengstresultaat van de teelt. Een economische doorrekening moet telers in staat stellen om te bepalen of deze strategie past binnen hun bedrijfsvoering en of de positieve effecten op korte en langere termijn opwegen tegenover de eventuele opbrengstderving.

Meer info?
jan.buyssens@viaverda.be

Het project ‘ALTERBAT: tussenzaai van groenbedekkers als alternatieve onkruidbeheersingsstrategie in de teelt van bataat’ kadert binnen de Europese Innovatiepartnerschappen, met steun van de Vlaamse Overheid en medegefinancierd door de Europese Unie.

Het project ‘MULCHDUO: mulchen voor onkruidbeheersing en duurzame oogsten in nicheteelten’ is een provincieproject met steun van de provincie Oost-Vlaanderen.