Het gebruik van koper, het belangrijkste middel tegen schurft bij peer in bio, staat onder druk. Er is dus nood aan bijkomende alternatieve middelen of strategieën voor de beheersing van schurft in deze teelt. Inzicht in de relatie tussen bladval en ontwikkeling van ascosporen alsook in het indirect effect van plantenversterkers kan een deel van de oplossing bieden.

Invloed van periode van bladval op ontwikkeling ascosporen

Een belangrijke impact van de klimaatsverandering is het verlengen van de groeiseizoenen. Hierdoor blijven bladeren langer aan de bomen hangen. Dit kan een invloed hebben op het schurftinoculum van het volgende seizoen. Om dit na te gaan werden in 2023 op drie tijdstippen na de pluk bladeren verzameld. Op het vroegste tijdstip hing al het blad nog volledig aan de bomen. Op het 2e tijdstip was ongeveer de helft van de bladeren gevallen en werd een mix van bladeren van de boom en de grond verzameld en op het laatste tijdstip was al het blad gevallen. Na overwintering van deze bladeren in netten in de boomgaard werd het aantal ascosporen bepaald dat in deze bladeren gevormd was. Hoe langer het blad op de boom blijft hangen, hoe hoger het aantal ascosporen dat werd teruggevonden, met een piek bij de 2e staalname (Tabel 1).  Deze proef werd in 2024 en 2025 herhaald met gelijkaardige resultaten.

Tabel 1 : Invloed van periode van bladval op aantal ascosporen voor volgend seizoen.

Het is dus belangrijk om tijdens het najaar maatregelen te nemen zodat de schurftdruk aan het begin van het volgende seizoen zo laag mogelijk is. Dit kan gedaan worden door het blad te versnipperen op het einde van de bladvalperiode om de verdere opbouw van schurft te verhinderen.

Invloed van ouderdomsresistentie op ontwikkeling schurft op blad

Bij appel zijn jonge bladeren veel gevoeliger voor schurft dan oude bladeren. Dit wordt ontogene resistentie oftewel ouderdomsresistentie genoemd. Vermoedelijk is dit hetzelfde bij peer. Om dit na te gaan werd een proef uitgevoerd waarbij volledige twijgen op het einde van het groeiseizoen werden geïnfecteerd met ascosporen van schurft, waarna de ontwikkeling van symptomen op de verschillende bladeren werd opgevolgd. Uit deze proef bleek dat symptomen konden ontwikkelen op bladeren tot een ouderdom van maximaal 4 weken (Figuur 1). Het was ook overduidelijk dat hoe jonger de bladeren waren, hoe meer deze symptomen vertoonden. Slechts om en bij de 11% van de geïnfecteerde bladeren waren ouder dan 3 weken.

Indirect effect van plantenversterkers op schurft bij peer

Plantenversterkers kunnen de weerstand van de plant verhogen en zo indirect een invloed hebben op ziekten, waaronder schurft. Hierdoor is het eventueel mogelijk om het aantal behandelingen of de specifieke dosis van bv. koper te verminderen gedurende het seizoen. Om dit na te gaan werd in 2024 een proef opgezet waarbij de werking van koper aan halve dosis, al dan niet in combinatie met een plantenversterker (Vacciplant of Charge), vergeleken werd met de werking van koper aan volle dosis. De plantenversterkers werden om de 10 dagen toegepast.

Toevoeging van Vacciplant of Charge leidde ertoe dat met de verlaagde dosis koper een beter effect (respectievelijk 14 tot 27 procent) naar schurft bij peer werd verkregen ten opzichte van de verlaagde dosis koper waaraan geen plantenversterkers werden toegevoegd (Figuur 2). Het toevoegen van de plantenversterkers had dus wel degelijk een indirect effect op  schurft, maar het effect kon de werking van de volle dosis koper niet evenaren.

Conclusie

De klimaatsverandering kan wel degelijk een invloed hebben op de schurftontwikkeling, hoe later de bladvalperiode hoe hoger het aantal ascosporen dat kan gevormd worden. Daarnaast kunnen plantenversterkers de weerstand van bomen verhogen en zo wel degelijk een indirecte impact hebben op de schurftaantasting. In zware schurftjaren zal de bioteelt afhankelijk blijven van koper, maar in jaren met een lage schurftdruk kunnen plantenversterkers zeker een bijdrage leveren in de schurftbeheersing.

Meer info?
an.ceustermans@pcfruit.be